Liściołaz paskowany Phyllobates vittatus – pomarańczowo-czarny

Liściołaz paskowany (Phyllobates vittatus) to niewielka, niezwykle efektownie ubarwiona żaba tropikalna należąca do rodziny drzewołazowatych (Dendrobatidae). Gatunek wyróżnia się intensywnym kontrastem kolorów, dzienną aktywnością oraz ciekawym zachowaniem, dzięki czemu jest bardzo atrakcyjnym mieszkańcem naturalistycznego terrarium tropikalnego.

Najbardziej charakterystyczną cechą Phyllobates vittatus jest czarne ubarwienie grzbietu przecięte dwoma intensywnymi pomarańczowymi, czerwono-pomarańczowymi lub złotawymi pasami biegnącymi wzdłuż boków ciała. Dodatkową ozdobą są kończyny z wyraźnym turkusowym lub niebiesko-zielonym nakrapianiem. To właśnie takie zestawienie barw sprawia, że liściołaz paskowany jest łatwo rozpoznawalny na tle wielu innych drzewołazowatych.

Jest to stosunkowo niewielki gatunek. Dorosłe samce osiągają zwykle około 22,5–26 mm, natomiast samice mogą dorastać do około 31 mm długości ciała. Samice są zazwyczaj nieco większe i masywniejsze od samców.

Jak wygląda liściołaz paskowany?

Phyllobates vittatus ma czarną barwę podstawową oraz dwa bardzo charakterystyczne pasy biegnące od okolicy głowy w stronę tylnych kończyn. Ich odcień może być pomarańczowy, czerwono-pomarańczowy lub złotawy.

Kończyny wyglądają zupełnie inaczej niż grzbiet – występuje na nich drobny turkusowy, zielononiebieski lub błękitnawy wzór na ciemnym tle. Właśnie połączenie pomarańczowych pasów z turkusowymi kończynami jest jedną z najlepszych cech pozwalających rozpoznać ten gatunek.

Liściołaz paskowany jest aktywny w ciągu dnia. Większość czasu spędza w niższych partiach terrarium, przemieszczając się po ściółce, liściach, korzeniach i niskiej roślinności. W naturze jest gatunkiem przede wszystkim naziemnym.

Terrarium dla Phyllobates vittatus

Liściołaz paskowany najlepiej czuje się w wilgotnym, dobrze wentylowanym terrarium tropikalnym, najlepiej urządzonym w sposób naturalistyczny lub bioaktywny.

Dla pary lub niewielkiej grupy warto zastosować terrarium około 45 × 45 × 45 cm lub większe. W przypadku tego gatunku szczególne znaczenie ma powierzchnia dna, ponieważ żaby dużo czasu spędzają w dolnych partiach zbiornika. Specjalistyczne hodowle podają, że Phyllobates vittatus może być utrzymywany zarówno parami, jak i w odpowiednio dobranych grupach.

W terrarium warto zastosować m.in.:

• warstwę drenażową i przepuszczalne podłoże,
• dużą ilość suchych liści na powierzchni,
• korzenie, kawałki kory i naturalne kryjówki,
• żywe rośliny tropikalne,
• mech i rośliny okrywowe,
• skoczogonki oraz równonogi w terrarium bioaktywnym,
• system zraszania lub regularne ręczne zraszanie,
• dobrą wentylację zapobiegającą zastojowi powietrza.

Szczególnie ważna jest warstwa liści. Pozwala żabom swobodnie się ukrywać, poszukiwać drobnego pokarmu i zachowywać w sposób zbliżony do naturalnego.

Temperatura i wilgotność

Liściołaz paskowany nie wymaga bardzo wysokich temperatur. W hodowli znacznie większym zagrożeniem może być przegrzanie terrarium niż chwilowy niewielki spadek temperatury.

Dobrym zakresem do codziennego utrzymania jest około 22–25°C w dzień, z możliwością niewielkiego nocnego spadku. Specjalistyczna karta hodowlana Josh’s Frogs wskazuje, że idealne temperatury dla P. vittatus znajdują się w niskim i średnim zakresie 70°F, a temperaturę należy utrzymywać poniżej około 80°F, czyli 26,7°C.

Wilgotność powinna pozostawać wysoka, najczęściej około 75–90%, ale nie należy utrzymywać zbiornika stale całkowicie mokrego. Bardzo ważna jest wymiana powietrza i możliwość lekkiego przesychania powierzchni części elementów pomiędzy zraszaniami. Ogólne zalecenia profesjonalnych hodowli drzewołazów wskazują na wilgotność około 80% i wyższą.

Co je liściołaz paskowany?

Phyllobates vittatus jest owadożerny i poluje na bardzo drobne stawonogi.

W terrarium podstawowym pokarmem są najczęściej muszki owocówki Drosophila melanogaster i Drosophila hydei. Dietę można urozmaicać skoczogonkami, drobnymi świerszczami, mszycami, chrząszczami fasolowymi oraz innymi niewielkimi bezkręgowcami odpowiedniej wielkości. Josh’s Frogs wskazuje muszki owocówki jako podstawowy pokarm dla tego gatunku.

Pokarm powinien być regularnie suplementowany odpowiednim preparatem mineralno-witaminowym, ze szczególnym uwzględnieniem wapnia i witamin niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania płazów.

W naturze dieta P. vittatus również składa się z różnorodnych drobnych stawonogów.

Czy liściołaz paskowany jest trujący?

W przypadku Phyllobates vittatus warto wyjaśnić tę kwestię dokładniej, ponieważ gatunek należy do tego samego rodzaju co słynny, bardzo toksyczny liściołaz straszliwy (Phyllobates terribilis).

Badania dzikich Phyllobates vittatus wykazały jednak, że gatunek ten zawiera znacznie mniejsze ilości alkaloidów niż najbardziej toksyczni przedstawiciele rodzaju Phyllobates. W jednym z badań przeprowadzonych na P. vittatus nie udało się nawet określić dawki śmiertelnej, ponieważ przy zastosowanych dawkach ekstraktu nie obserwowano śmiertelności, choć wykryto związki mogące pełnić funkcję chemicznej obrony.

Wcześniejsze badanie P. vittatus i P. lugubris również wykazało bardzo małe ilości alkaloidów, a batrachotoksyny nie wykryto w analizowanych próbach.

Co najważniejsze z punktu widzenia hodowli, toksyczność wielu drzewołazowatych jest silnie związana z naturalną dietą. Żaby rozmnażane i utrzymywane w niewoli, karmione muszkami owocówkami, świerszczami i innymi standardowymi owadami karmowymi, nie uzyskują toksyczności charakterystycznej dla dzikich osobników. Smithsonian wyjaśnia, że drzewołazy w hodowli pozbawione odpowiednich alkaloidów w pokarmie nie są trujące w taki sposób jak osobniki żyjące w naturze.

Nie należy jednak brać żab na ręce bez potrzeby. Skóra płazów jest delikatna i bardzo przepuszczalna, dlatego kontakt powinien być ograniczony do niezbędnego minimum.

Zachowanie liściołaza paskowanego

Liściołaz paskowany jest gatunkiem dziennym i naziemnym, dlatego przy właściwie urządzonym terrarium może być bardzo ciekawym zwierzęciem do obserwacji.

Porusza się pomiędzy liśćmi i kryjówkami, poszukuje drobnych owadów oraz eksploruje dolne partie zbiornika. Samce dodatkowo zwracają uwagę charakterystycznym głosem godowym. Understory Enterprises opisuje Phyllobates vittatus jako wytrzymałego drzewołazowatego o efektownym ubarwieniu i atrakcyjnym głosie, polecając ten gatunek również osobom rozpoczynającym hodowlę drzewołazów.

Liściołaz paskowany w terrarium bioaktywnym

Phyllobates vittatus bardzo dobrze nadaje się do terrarium bioaktywnego z żywymi roślinami.

Można wykorzystać niewielkie paprocie, fitonie, peperomie, epipremnum, filodendrony, bromelie oraz inne tropikalne rośliny dobrze tolerujące wysoką wilgotność.

Duża ilość roślinności i kryjówek pozwala żabom czuć się bezpiecznie, natomiast skoczogonki i równonogi pomagają w rozkładzie materii organicznej.

W przypadku liściołaza paskowanego warto pozostawić sporo dostępnej powierzchni ściółki, ponieważ jest to gatunek silnie związany z podłożem.

Rozmnażanie Phyllobates vittatus

Rozmnażanie liściołaza paskowanego jest bardzo interesujące. Samiec wabi samicę głosem, a po złożeniu skrzeku uczestniczy w opiece nad potomstwem.

Badania terenowe opisują lęgi liczące zwykle około 7–21 jaj. Samiec opiekuje się skrzekiem, utrzymując jego odpowiednią wilgotność. Po wykluciu kijanek przenosi je na swoim grzbiecie do odpowiedniego zbiornika wodnego.

Jest to jeden z ciekawszych przykładów opieki rodzicielskiej występującej u płazów i dodatkowy powód, dla którego obserwacja drzewołazowatych może być niezwykle interesująca.

Czy liściołaz paskowany nadaje się dla początkujących?

Tak. Przy odpowiednim przygotowaniu Phyllobates vittatus może być dobrym wyborem na jednego z pierwszych drzewołazowatych.

Understory Enterprises określa ten gatunek jako bardzo dobry dla początkujących hodowców, a Josh’s Frogs wskazuje możliwość utrzymywania go zarówno w parach, jak i grupach.

Trzeba jednak pamiętać, że hodowca musi zapewnić stały dostęp do żywego, bardzo drobnego pokarmu, odpowiednią suplementację oraz stabilne warunki temperatury i wilgotności.

Dokumentacja przy sprzedaży

Rejestracja w Polsce: tak – prywatny posiadacz ma obowiązek zgłoszenia żywego osobnika do rejestru prowadzonego przez starostę właściwego dla miejsca przetrzymywania zwierzęcia. Zgłoszenia należy dokonać w ciągu 14 dni od nabycia. Obowiązek ten wynika z art. 64 ustawy o ochronie przyrody i obejmuje m.in. płazy z Aneksów A i B.

• Nazwa polska: Liściołaz paskowany
• Nazwa naukowa: Phyllobates vittatus
• Rodzina: Dendrobatidae
• Aneks UE: B
• CITES: Załącznik II